dot dot
การเป็นพิษจากสารตะกั่ว

การเป็นพิษจากสารตะกั่ว
ถึงแม้ว่าปัจจุบันประเทศต่างๆ รวมทั้งประเทศไทยได้เลิกใช้น้ำมันเชื้อเพลิงสำหรับรถยนต์ที่มี
ตะกั่ว แต่ปัญหาภาวะตะกั่วเป็นพิษต่อสุขภาพยังคงเป็นปัญหากว้างขวางระดับโลก เนื่องจาก
ตะกั่วถูกนำมาใช้ประโยชน์ในด้านอุตสาหกรรมต่างๆมากมาย เช่น อุตสาหกรรมการผลิตสีและ
หมึกพิมพ์ การผลิตแบตเตอรี่ การผลิตแผงวงจรอิเลคโทรนิคส์ของเครื่องคอมพิวเตอร์ ทีวี
หรือวิทยุ

นอกจากนี้ปัญหาของตะกั่วเป็นพิษยังเกิดจากการกระทำของ มนุษย์ เช่น ความบกพร่องในการ
ปล่อยของเสียจากโรงงาน ทำให้ตะกั่วซึ่งสลายได้ยากมีการปนเปื้อนสู่สิ่งแวดล้อมทั้งใน ดิน น้ำ
อากาศ และอาหาร จึงเกิดการเป็นพิษของสารตะกั่ว (lead poisoning) ต่อชุมชนในบริเวณใกล้
เคียง   ปัญหาของพิษจากตะกั่วเข้าส่วนใหญ่จะเกิดกับ  บุคคลที่ประกอบอาชีพหรือทำงานในโรง
งานอุตสาหกรรมที่เกี่ยวข้องกับการใช้ ตะกั่ว โดยไม่ป้องกันตัวเอง เพราะความละเลยหรือขาด
ความรู้

ระบบโรงงาน โรงงานหรือสถานที่ประกอบการ  มีหลายขนาดมีทั้งขนาดใหญ่ ขนาดกลางและ
ขนาดเล็ก ถ้าทั้ง 3 ประเภท ควรมีระบบป้องกันที่ดี ให้ความรู้และให้คนงานตระหนักถึงพิษของสาร
ตะกั่ว ไม่ให้สัมผัสโดยตรง

ระบบอาชีวอนามัย แพทย์ประจำโรงงาน กระทรวงสาธารณสุข และกระทรวงแรงงาน มีบทบาท
สำคัญรวมทั้งมีการตรวจสอบหรือติดตามประเมินผลอย่างต่อเนื่อง จริงจังและครอบคลุม

การรักษา การดูแลผู้ที่ได้รับพิษจากสารตะกั่ว คงจะต้องดูจากระดับ B-Pb เป็นหลัก ปัจจุบัน มียา
ที่เป็นตัวจับตะกั่ว chelating agents หลายชนิด เพื่อช่วยให้ตะกั่วขับออกทางปัสสาวะ ที่สำคัญ
ต้องศึกษาและตรวจสอบให้ได้ว่าได้รับตะกั่วมาจากทางใด เพื่อเป็นการขจัดต้นเหตุ
ในธรรมชาติพบสารตะกั่ว 2 ประเภทคือ
1.สารตะกั่วอนินทรีย์
2.สารตะกั่วอินทรีย์หรือตะกั่วที่มีคาร์บอน
กลไกการเกิดพิษและผลกระทบต่อสุขภาพ

การเป็นพิษจากตะกั่วขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่สัมผัส (exposture time) ชนิด (ตะกั่วอินทรีย์
หรือ ตะกั่วอนินทรีย์) และปริมาณ (dose) ของตะกั่วที่เข้าสู่ร่างกาย ตะกั่วเมื่อเข้าสู่ร่างกายจะ
ทำลายเซลล์ ทำให้เซลล์ต่างๆ เกิดความเสียหาย หรือจะเกิดพิษแบบเฉียบพลัน ถ้าได้รับปริมาณ
มาก หรือเกิดเป็นพิษแบบเรื้อรัง ถ้าได้รับเข้าสู่ร่างกายทีละน้อยเป็นเวลานาน

การเป็นพิษของตะกั่วต่อระบบเลือด

ตะกั่วทำให้เกิดความผิดปกติของระบบเลือด โดยทำให้เกิดอาการซีด (Anemia) เหนื่อย อ่อน
เพลีย ปวดศีรษะมึนงง และตัวเหลืองได้จากสาเหตุ ดังนี้

1.เม็ดเลือดแดงมีอายุสั้นและแตกง่าย
2.ตะกั่วทำให้มีความผิดปกติของการสร้างฮีมและ พอร์ฟัยริน
3.เกิด basophilic stippling ของเม็ดเลือดแดง
การเป็นพิษของตะกั่วต่อไต

ตะกั่วจะไปสะสมที่ไตทำให้เกิดความผิดปกติของ tubular marker หลายชนิด มากกว่าที่จะ
เกิดกับ Glomerular marker และแบ่งออกได้ทั้งแบบเฉียบพลัน ซึ่งเปลี่ยนแปลงกลับสู่ปกติ
ได้ (reversible) และแบบเรื้อรัง ซึ่งถ้ามากอาจเปลี่ยนแปลงกลับสู่ปกติไม่ได้

การเป็นพิษของตะกั่วต่อระบบประสาท

ตะกั่วมีผลต่อระบบประสาทส่วนกลาง (central nervous system, CNS ) และส่วนปลาย
(central and peripheral nervous systems,PNS ) จะมีอาการตั้งแต่น้อย เช่น ซึม ปวด
ศีรษะ งง กระวนกระวาย เชื่องช้า ตื่นเต้นง่าย น้ำหนักลด อาเจียน จนถึง อาการรุนแรง ได้แก่
ชัก หมดสติ อัมพาต (encephalopathy) ตะกั่วยังมีผลต่อระบบประสาทส่วนปลายและกล้าม
เนื้อทำให้เกิดประสาทส่วนปลาย อักเสบ (peripheral neuropathy) แต่พบในผู้ใหญ่มาก
กว่าเด็กระบบอื่นๆ

ระบบทางเดินอาหาร จะมีอาการปวดท้องมาก จะบิดตัว (lead colic) เนื่องจากมีการหดเกร็ง
ของลำไส้ โดยเฉพาะพิษของตะกั่วเฉียบพลันจะพบมาก และมีอาการท้องผูกท้องเสียนำ คลื่นไส้
อาเจียน เบื่ออาหาร ซีดและเหงื่อออกมาก มีความต้องการถ่ายแต่ไม่อุจจาระ

ระบบกระดูก ตะกั่วสะสมในกระดูกที่กำลังเจริญ (growing long bone) เมื่อเอกซเรย์จะเห็น
ลักษณะทึบที่เรียกว่า lead line ในภาพรังสี แถบนี้ขึ้นกับระยะเวลาและปริมาณของตะกั่วที่เข้า
สู่ร่างกาย

ระบบสืบพันธุ์ ในพวกที่ได้รับตะกั่วนาน ๆ (prolonged exposure) จะทำให้ความรู้สึกทางเพศ
ผิดปกติ sperm ผิดปกติ

Mutagenicity ทำให้โครโมโซมผิดปกติ (มีการแตกของโครโมโซมและโครมาติด) และการ
แบ่งตัวในระยะ Metaphase ผิดปกติ

Carcinogenicity ตะกั่วจัดเป็น carcinogen class 2B สามารถทำให้เกิดเนื้องอก ทั้งชนิด
ธรรมดา และร้ายแรงได้ แต่ยังไม่มีข้อสรุปที่แน่นอน

การป้องกันและรักษาการเป็นพิษจากตะกั่ว

โดยเหตุที่พิษจากตะกั่วส่วนใหญ่ เกิดกับผู้ประกอบอาชีพในสถานที่ประกอบการ ที่มีการใช้
ประโยชน์ของสารตะกั่วชนิดต่างๆ การป้องกันของระบบของโรงงาน และระบบบริการอาชีวอนามัย
ที่ดี เป็นสิ่งที่จำเป็นมากที่สุด ที่จะแก้ปัญหาพิษของตะกั่วให้ลดลง

ตะกั่วส่วนใหญ่จะพบในกระดูก และสะสมอยู่นานมากกว่า 20 ปี ที่เหลือพบสะสมในตับ สมองและ
ไตซึ่งเปลี่ยนแปลงไม่สะสมนาน ในเลือดส่วนใหญ่จะพบว่าตะกั่วจะจับอยู่ในเม็ดเลือดแดง ส่วนที่
เหลือจะอยู่ในพลาสมา ความเป็นพิษของตะกั่วที่พบคือ ตะกั่วจะมีผลทำให้เม็ดเลือดแดงแตกง่าย
และอายุสั้น ดังนั้นพิษของตะกั่วทำให้เกิดโรคโลหิตจาง และภาวะพอร์พัยเรีย (พบการสะสมของ
สารตัวกลางของการสร้างฮีมเป็นพอร์พัยรินชนิดต่างๆ ในเนื้อเยื่อและปัสสาวะ) ตะกั่วมีผลต่อการ
ทำงานของไต ทำให้มีการทำลายของเซลล์บุท่อไต และถ้ามีระดับตะกั่วในเลือดสูงมาก จะทำให้เ
กิดมะเร็งที่ไตหรือไตวายได้

ข้อมูลจากบทความสาระความรู้เรื่องโรคทั่วไป โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
 




บทความ

Onvif คืออะไร
Wi-Fi คืออะไร
กล้องโทรทัศน์วงจรปิด
ไฟฟ้าน่ารู้



dot
dot


ระบบดูดอากาศ กล้องวงจรปิด ไฟฟ้า wireless lan ซ่อมคอมพิวเตอร์ ระบบประปา


Copyright © 2011 All Rights Reserved.